Nội dung chính
Đặt nền tảng pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa
Bộ Tài chính đang lấy ý kiến công chúng về dự thảo Thông tư hướng dẫn kế toán cho các tổ chức tham gia thị trường tài sản mã hóa, dự kiến có hiệu lực từ năm tài chính 2026.
Với mục tiêu cụ thể hoá Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, dự thảo không chỉ lấp đầy khoảng trống pháp lý mà còn tạo ra một khung chuẩn mực kế toán đồng nhất cho giai đoạn thí điểm. Đây là bước quan trọng giúp thị trường tiền mã hoá tại Việt Nam phát triển một cách minh bạch và an toàn.
Cụ thể hoá Nghị quyết 05, làm rõ bản chất tài sản mã hóa
Dự thảo dựa trên nền tảng Luật Công nghiệp công nghệ số 2025, Luật Kế toán đã sửa đổi và Nghị quyết 05/2025/NQ-CP. Theo đó, tài sản mã hóa không được xem là tiền tệ, chứng khoán hay tài sản tài chính truyền thống. Thay vào đó, chúng được xếp vào nhóm “tài sản đầu tư phi tài chính” – tài sản số có tài sản cơ sở thực, được kiểm soát bằng khóa riêng tư và giao dịch trên các sàn được cấp phép.
Ví dụ, một đồng Bitcoin được lưu ký tại sàn được cấp phép sẽ được ghi nhận như một tài sản đầu tư, không phải là tiền mặt hay nợ phải trả.
Khoảng trống kế toán trong giai đoạn thí điểm
Hiện hệ thống Chuẩn mực kế toán Việt Nam chưa có hướng dẫn chi tiết cho tài sản mã hóa. Vì vậy, Bộ Tài chính nhấn mạnh việc thống nhất cách hạch toán, trình bày và công bố thông tin để:
- Đảm bảo tính minh bạch của báo cáo tài chính.
- Giảm thiểu rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.
- Hỗ trợ cơ quan quản lý giám sát hiệu quả.
Theo báo cáo Bloomberg, thị trường tiền mã hoá Việt Nam đã đạt khoảng 2,5 tỷ USD vào năm 2023, cho thấy nhu cầu cấp thiết về khung kế toán chuẩn.
Nguyên tắc kế toán cho từng nhóm chủ thể
Dự thảo chia ra ba nhóm đối tượng chính:
- Tổ chức cung cấp dịch vụ (sàn giao dịch, lưu ký, nền tảng phát hành): Áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp (Thông tư 99/2025/TT-BTC). Yêu cầu quản lý tách biệt hoàn toàn tài sản mã hóa của khách hàng với tài sản của doanh nghiệp, đồng thời mở sổ chi tiết cho từng khách hàng.
- Hoạt động tự doanh tài sản mã hóa: Hạch toán tương tự như kinh doanh chứng khoán, bao gồm việc trích lập dự phòng rủi ro và ghi nhận doanh thu từ dịch vụ lưu ký, quản lý, chuyển giao.
- Tổ chức phát hành tài sản mã hóa: Thu tiền từ phát hành được ghi nhận như vay vốn, không tính vào vốn chủ sở hữu hay doanh thu ngay lập tức.
Đối với nhà đầu tư là tổ chức trong nước, hạch toán sẽ dựa trên nguyên tắc đầu tư tài chính, tùy thuộc vào mục đích nắm giữ và thời gian đầu tư. Hiện dự thảo chưa mở rộng hướng dẫn cho nhà đầu tư cá nhân hoặc tổ chức nước ngoài.
Thủ tục rút gọn, không phát sinh gánh nặng hành chính
Để đáp ứng yêu cầu cấp bách, Bộ Tài chính áp dụng quy trình rút gọn khi soạn thảo Thông tư. Nội dung tập trung vào các nguyên tắc kế toán cốt lõi, không tạo ra thêm thủ tục hành chính mới, cũng như không yêu cầu bổ sung nhân sự hay tài chính cho cơ quan quản lý.
Về kiểm toán, Thông tư không quy định chế độ riêng; các tổ chức sẽ tiếp tục tuân thủ Luật Kiểm toán độc lập hiện hành và thực hiện kiểm toán khi thuộc đối tượng bắt buộc.
Triển khai từ năm tài chính 2026
Theo kế hoạch, Thông tư sẽ có hiệu lực trong suốt giai đoạn thí điểm thị trường tài sản mã hóa, tạo nền tảng cho một hệ thống kế toán thống nhất, minh bạch và chuẩn bị cho các cải cách thể chế trong tương lai.
Bạn có quan điểm gì về dự thảo này? Hãy chia sẻ ý kiến của mình và theo dõi các bản cập nhật tiếp theo tại Vietstock.
