Nội dung chính
Cục Tần số Vô tuyến điện đã chuyển đổi cách giám sát bằng dữ liệu, giúp phát hiện hơn 2.500 tàu không có giấy phép tần số – một thành tựu đáng chú ý trong kỷ nguyên số.
Bối cảnh: Hạn chế của hệ thống kiểm soát truyền thống
Trước đây, tới 95% vi phạm tần số được phát hiện qua các trạm giám sát kỹ thuật, phần còn lại chỉ qua thanh tra định kỳ. Phương pháp này gặp khó khăn trong việc bao quát các vùng biển hẻo lánh, khu vực sâu vùng xa và các đô thị có hạ tầng phức tạp. Như ông Lê Văn Tuấn, Cục trưởng Cục Tần số Vô tuyến điện, “hệ thống kiểm soát thực sự không với hết được. Nếu đi kiểm tra trực tiếp thì không có nhân lực”.
Giải pháp: Giám sát bằng dữ liệu và AI
Nhận định của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng vào năm 2018 đã mở ra hướng đi mới – “giám sát bằng dữ liệu”. Cục Tần số quyết định kết nối cơ sở dữ liệu đăng kiểm của Cục Đăng kiểm Việt Nam (Bộ Xây dựng) với hệ thống của mình. Khi đưa dữ liệu của 2.561 tàu khách, du lịch vào công cụ phân tích AI, hệ thống nhanh chóng nhận diện 60% tàu không có giấy phép tần số.
Phân tích khu vực cho thấy tỷ lệ không có giấy phép cao nhất ở các tỉnh du lịch biển: Quảng Ninh 84%, Hải Phòng 60%, An Giang 61% và Đà Nẵng 58%.
Kết quả thí điểm: Tăng cường tuân thủ và xử phạt hiệu quả
Hải Phòng là địa phương đầu tiên triển khai đoàn giám sát thực địa dựa trên danh sách dữ liệu. Trong 10 doanh nghiệp được kiểm tra, tất cả đều có vi phạm, tổng cộng 500 phương tiện. Sau một tháng, tỷ lệ doanh nghiệp đến làm thủ tục cấp phép tăng vọt, với 14 doanh nghiệp bị phạt tổng số 250 triệu đồng.
Phương pháp không chỉ phát hiện vi phạm mà còn giúp Cục Tần số gửi cảnh báo sớm, đồng thời chuyển các trường hợp nghi ngờ (như tàu có thiết bị nhưng không hoạt động) cho Cục Đăng kiểm xử lý.
Bài học rút ra và hướng phát triển tiếp theo
- Chuyển đổi số cho phép phát hiện vi phạm mà không cần phủ sóng toàn bộ bằng các trạm kỹ thuật.
- Khả năng kết nối và chuẩn hoá dữ liệu là chìa khóa thành công; việc liên kết với các cơ sở dữ liệu ngành khác (ngành nông nghiệp, quản lý tàu cá) sẽ mở rộng phạm vi giám sát.
- Giám sát thực địa và xử phạt vẫn cần thiết để thay đổi nhận thức và tạo áp lực tuân thủ.
- Cơ chế phản hồi nhanh giúp các đơn vị chia sẻ dữ liệu, cải tiến quy trình và giảm thiểu sai sót.
Với những kết quả ban đầu, Cục Tần số dự định mở rộng mô hình này sang các nguồn dữ liệu ngoài ngành, xây dựng hệ thống giám sát tần số trực tuyến toàn quốc.
Bạn có quan tâm đến việc áp dụng công nghệ dữ liệu trong quản lý ngành? Hãy chia sẻ ý kiến và theo dõi thêm các case study tương tự.
