Nội dung chính
Hơn 200 học sinh từ 12 trường THPT Hà Nội đã có cơ hội đặt câu hỏi trực tiếp cho GS Takaaki Kajita – người đoạt Giải Nobel Vật lý 2015.
Sự kiện giao lưu khoa học tại Đại học Phenikaa
Vào chiều ngày 16/1/2026, Đại học Phenikaa tổ chức buổi giảng đại chúng về sóng hấp dẫn trong khuôn khổ Hội thảo quốc tế chuyên sâu kéo dài hai ngày (15‑16/1). Sự kiện thu hút hơn 200 học sinh đến từ 12 trường THPT Hà Nội, đồng thời có sự tham gia của các nhà khoa học hàng đầu đến từ Nhật Bản, Mỹ, Trung Quốc và Hong Kong.
Sóng hấp dẫn – Khám phá mới của Einstein
Buổi giảng mở đầu bằng việc giới thiệu khái niệm sóng hấp dẫn, hiện tượng mà Albert Einstein dự đoán vào năm 1916 và chỉ được xác nhận thực nghiệm lần đầu vào năm 2015. Khi một sóng hấp dẫn lan qua Trái Đất, khoảng cách giữa hai gương phản xạ cách nhau 4 km trong hệ đo giao thoa laser chỉ thay đổi ở mức 10⁻¹⁶ cm – nhỏ hơn kích thước hạt nhân nguyên tử. Độ nhạy này mở ra một cách quan sát vũ trụ hoàn toàn mới.
Khác với các phương pháp truyền thống dựa vào ánh sáng, sóng hấp dẫn mang theo thông tin về các hiện tượng cực đoan như va chạm lỗ đen hay sao neutron – những sự kiện mà kính thiên văn thông thường không thể ghi nhận đầy đủ.
Câu hỏi của học sinh và vai trò của AI
Trong phần đối thoại, các học sinh đã hỏi về:
- Cách các nhà khoa học phát hiện tín hiệu sóng hấp dẫn trong môi trường nhiễu nền khổng lồ.
- Ứng dụng của trí tuệ nhân tạo trong việc xử lý hàng petabyte dữ liệu quan sát.
- Mối liên hệ giữa nghiên cứu cơ bản và các công nghệ hiện thực trong đời sống.
GS Kajita nhấn mạnh rằng AI hiện đang trở thành “cây bút” quan trọng giúp lọc, phân loại và xác thực các tín hiệu yếu nhất, đồng thời rút ngắn thời gian phân tích từ hàng tháng xuống chỉ còn vài ngày.
Lời khuyên của GS Kajita cho thế hệ trẻ
Phương Mai, học sinh Trường THPT chuyên Nguyễn Huệ, đã hỏi: “Một học sinh THPT cần làm gì để tham gia dự án nghiên cứu lớn?” GS Kajita trả lời: “Hãy tận dụng môi trường đại học nghiên cứu. Phenikaa luôn sẵn sàng kết nối các em với các giảng viên và dự án quốc tế. Đam mê, kiên trì và sự chủ động là chìa khóa mở cánh cửa khoa học.”
Buổi giao lưu không chỉ là một buổi giảng đại chúng, mà còn là minh chứng cho việc khoa học đỉnh cao không còn “đóng kín” mà trở thành một nền tảng mở, nơi các thế hệ trẻ có thể tham gia, đặt câu hỏi và phát triển tư duy phản biện.
Hải Bình
