Nội dung chính
Từ câu chuyện tăng trưởng mẫu mực của ngành bán lẻ trang sức, PNJ giờ phải đối diện với bài kiểm tra quản trị khi công ty con PNJP – “nhà máy in hàng” – bị thanh tra NHNN chỉ ra vi phạm về phòng, chống rửa tiền và thuế.
Thanh tra NHNN phát hiện 2 tồn tại trọng yếu của PNJP
Trong hơn một thập kỷ, PNJ đã xây dựng một hệ sinh thái khép kín: từ sản xuất, chế tác tới phân phối, đồng thời mở rộng mạng lưới cửa hàng trên toàn quốc. Tuy nhiên, kết luận thanh tra Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đối với Công ty TNHH Một thành viên Chế tác và Kinh doanh Trang sức PNJ (PNJP) – công ty con 100% vốn của PNJ – đã chỉ ra hàng loạt vi phạm trong việc tuân thủ quy định phòng, chống rửa tiền (AML) và quản trị thuế.
Ngày 31/12/2025, Chánh Thanh tra NHNN khu vực 2 ban hành Kết luận thanh tra số 01/KL‑TTRA, nêu rõ các vi phạm: không kịp thời phân công, đăng ký cán bộ phụ trách AML; sai sót trong lưu trữ hồ sơ khách hàng; và báo cáo giao dịch lớn không đúng thời hạn. Bên cạnh đó, PNJP còn khai không đúng kỳ tính thuế, dù chưa gây thiếu thuế thực tế.
Thanh tra NHNN thực hiện kiểm tra dựa trên Quyết định 139/QĐ‑TTRA ngày 08/10/2025, bao gồm: tuân thủ pháp luật trong kinh doanh vàng, chế độ kế toán, thuế, và các quy định AML. Kết quả cho thấy PNJP có quy mô hoạt động lớn, đầu tư máy móc hiện đại, tạo công ăn việc làm và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, những sai sót kỹ thuật trong AML và thuế đã khiến cơ quan thanh tra đưa ra quyết định xử phạt số 196/QĐ‑XPHC ngày 10/12/2025, đồng thời gửi văn bản cho các cơ quan liên ngành như Thuế TP.HCM.
Những vi phạm này không chỉ là vấn đề kỹ thuật nội bộ; chúng mở ra câu hỏi lớn hơn về cấu trúc kiểm soát và “hộp đen” trong mô hình quản trị của một tập đoàn gia đình đang mở rộng nhanh chóng.
PNJP – “nhà máy in hàng” vô hình nhưng là nguồn doanh thu chủ lực
Theo báo cáo tài chính hợp nhất, PNJP gần như “vô hình” vì các giao dịch nội bộ được loại trừ khi hợp nhất. Tuy nhiên, thực tế vận hành cho thấy PNJP là trung tâm sản xuất vàng, bạc, nữ trang và đá quý – mảng doanh thu chính của PNJ. Báo cáo tài chính quý III/2025 cho thấy doanh thu thuần của mảng này đạt hơn 8.096 tỷ VNĐ, chiếm gần 100% tổng doanh thu hợp nhất (8.135 tỷ VNĐ).
Trong mô hình quản trị hiện đại, việc tách công ty mẹ và công ty con sản xuất giúp hạn chế rủi ro chuyển giá, giảm xung đột lợi ích và tăng tính minh bạch nội bộ. Nhưng khi cấu trúc quản trị chồng chéo, bất kỳ sai sót nhỏ nào ở PNJP cũng có thể bị thị trường diễn giải thành rủi ro hệ thống, đặc biệt trong bối cảnh ESG ngày càng trở thành tiêu chuẩn đánh giá doanh nghiệp.
Những “vết xước” về AML và thuế không chỉ là vấn đề phạt tiền; chúng là dấu hiệu cho nhà đầu tư và các cơ quan quản lý quốc tế rằng hệ thống kiểm soát nội bộ của tập đoàn chưa bắt kịp độ phức tạp của mình. Khi doanh thu lên hàng chục nghìn tỷ, niềm tin và quan hệ cá nhân không còn đủ; doanh nghiệp cần một cơ chế kiểm soát mạnh mẽ, minh bạch và tuân thủ chuẩn AML, ESG toàn diện.
Nhà đầu tư sẽ quan tâm hơn tới việc PNJ có tái cấu trúc hệ thống kiểm soát nội bộ ở PNJP, tách bạch rõ ràng vai trò quản trị‑điều hành‑sở hữu, và nâng chuẩn tuân thủ AML, thuế lên mức chuẩn tập đoàn khu vực hay không. Đó chính là thách thức thực sự mà PNJ phải vượt qua để duy trì vị thế dẫn đầu trong ngành trang sức Việt Nam.
