Việt Nam đang khẳng định vị thế là quốc gia triển khai 5G hiệu quả nhất trong khu vực ASEAN, mở ra mô hình chuyển đổi số bền vững cho cả khu vực.

Hội nghị ASEAN 5G 2025: Nền tảng hợp tác khu vực

Ngày 27/10, trong Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam 2025, hội nghị ASEAN 5G do Việt Nam chủ trì đã quy tụ các nhà quản lý viễn thông ASEAN cùng đối tác quốc tế như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Trung Quốc. Hội nghị không chỉ là nơi chia sẻ kinh nghiệm triển khai 5G mà còn là diễn đàn kết nối chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng nghiên cứu, tạo động lực cho việc xây dựng hạ tầng số toàn khu vực.

Chiến lược tần số và mô hình chi phí ưu đãi

Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Cục Tần số Vô tuyến điện, cho biết Việt Nam đã phân bổ 100 MHz băng tần C‑band (2.6 GHz) và 2 × 10 MHz băng tần 700 MHz, giải phóng sau chương trình số hóa truyền hình. Nhờ chính sách đấu giá linh hoạt, chi phí sử dụng phổ tần chỉ chiếm khoảng 6 % doanh thu của các nhà mạng – mức thấp hơn đáng kể so với các nước ASEAN.

Quyết định Nghị quyết 193 của Quốc hội hỗ trợ tài chính 15 % chi phí thiết bị cho doanh nghiệp lắp đặt trên 20.000 trạm 5G tới năm 2025, đồng thời đặt mục tiêu phủ 90 % dân số và đạt 50 % số trạm 4G hiện có.

Hệ sinh thái 5G‑AI: Đối tác toàn cầu và mô hình kinh doanh mới

Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Thế Duy khẳng định 5G không chỉ là hạ tầng nền kinh tế số mà còn là động lực thúc đẩy AI trong y tế, giáo dục, công nghiệp và môi trường. Sự kết hợp này tạo ra “cây cầu” giữa kết nối nhanh và trí tuệ nhân tạo, mở ra các dịch vụ giá trị gia tăng.

Các tập đoàn công nghệ hàng đầu như Qualcomm, Ericsson, Nokia, Huawei, cùng các nhà mạng Việt Nam Viettel, VNPT, MobiFone đã hợp tác xây dựng nền tảng Open Gateway, mở API cho fintech, ngân hàng và nền tảng nội dung. Ví dụ, mô hình Open Gateway cho phép ngân hàng tích hợp dịch vụ thanh toán tức thời trên mạng 5G, tăng ARPU (Doanh thu trung bình mỗi người dùng) đáng kể.

Đóng góp của các nhà cung cấp thiết bị

Đại diện Nokia, ông Deepak Singh cho biết 5G đang tạo “bước nhảy ARPU” nhờ trải nghiệm dữ liệu vượt trội và gói dịch vụ linh hoạt. Ông cũng nhấn mạnh AI sẽ là động lực cho làn sóng dữ liệu kế tiếp, giúp tối ưu cấu hình mạng, giảm nhiễu và tiết kiệm năng lượng.

Kỳ vọng 6G và trí tuệ biên (Intelligent Edge)

Bà Nies Puwati của Qualcomm mô tả 5G và AI là hai trụ cột dẫn dắt cuộc cách mạng số toàn cầu, mở đường cho mạng 6G và hệ sinh thái “Connected Intelligent Edge”. AI được đưa ra rìa mạng (edge) để giảm độ trễ, tăng bảo mật và tiết kiệm năng lượng.

Theo dự báo của Qualcomm, lưu lượng dữ liệu di động toàn cầu sẽ tăng gấp 4 lần vào năm 2030, trong khi AI sẽ chiếm tới 33 % tổng lưu lượng mạng vào năm 2033.

Kết luận: Việt Nam – mô hình tham khảo cho ASEAN

Như ông Lê Văn Tuấn khẳng định, thành công của Việt Nam chứng minh rằng một quốc gia đang phát triển có thể bứt phá trong hạ tầng số khi có chiến lược tần số hợp lý, chi phí ưu đãi và môi trường chính sách hỗ trợ. Các nước ASEAN có thể học hỏi từ mô hình này để chuẩn bị cho giai đoạn 6G.

Với tầm nhìn dài hạn, Việt Nam đang góp phần xây dựng một ASEAN kết nối, thông minh và bền vững, nơi công nghệ trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thu hẹp khoảng cách số.

Chương trình quốc gia về công nghệ chiến lược

Chính phủ vừa phê duyệt chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia nhằm phát triển sáu công nghệ chiến lược ngay trong thời gian tới. Mục tiêu lớn là làm chủ các công nghệ lõi, giảm phụ thuộc nhập khẩu và đưa sản phẩm ra thị trường nội địa cũng như xuất khẩu.

Sáu công nghệ chiến lược được đề ra

• 1. Trợ lý ảo và mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt

  Những mô hình ngôn ngữ sâu (LLM) được huấn luyện bằng dữ liệu tiếng Việt sẽ cung cấp công cụ trợ giúp thông minh cho doanh nghiệp, giáo dục và chính phủ. Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, hơn 30% các dự án AI trong nước đã tích hợp phần này.

• 2. AI camera xử lý tại biên (edge AI)

  Camera thông minh có khả năng phân tích hình ảnh ngay tại thiết bị, giảm tải mạng và tăng tốc phản hồi trong an ninh, giao thông và nông nghiệp. Thử nghiệm ban đầu cho thấy giảm thời gian xử lý tới 70% so với mô hình đám mây.

• 3. Robot di động tự hành

  Robot tự hành như VinMotion đang được thử nghiệm trong các nhà máy và triển lãm công nghiệp. Chúng hỗ trợ công việc lặp lại, nâng cao năng suất và giảm rủi ro cho công nhân.

• 4. Hệ thống mạng di động 5G

  5G không chỉ mang lại tốc độ tải xuống nhanh hơn, mà còn tạo nền tảng cho IoT, thực tế ảo và các dịch vụ thời gian thực. Ảnh dưới đây cho thấy một trạm gốc 5G do Việt Nam tự phát triển.

  

• 5. Hạ tầng blockchain và các ứng dụng truy xuất nguồn gốc

  Hệ thống blockchain sẽ hỗ trợ xác thực chuỗi cung ứng, tài sản mã hoá và chứng nhận chất lượng. Đến 2030, dự kiến ít nhất 40% các doanh nghiệp xuất khẩu sẽ áp dụng công nghệ này.

• 6. Thiết bị bay không người lái (UAV)

  UAV được dùng trong khảo sát địa hình, giám sát nông nghiệp và các nhiệm vụ an ninh. Một mẫu UAV nội địa đã được trình diễn tại triển lãm SemiExpo 2025 (xem hình dưới).

  

Mục tiêu đến năm 2030

Chương trình đặt ra các tiêu chí cụ thể:

• Đạt tỷ lệ nội địa hoá tối thiểu 60% trong giá bán và 40% trong giá thành của mỗi sản phẩm.
• Kiểm soát ít nhất 80% công nghệ lõi, đồng thời đạt giá trị gia tăng nội địa trên 60%.
• Hỗ trợ 30 doanh nghiệp và 10 viện nghiên cứu, trường đại học tham gia phát triển sản phẩm.
• Đảm bảo 80% các nhiệm vụ nghiên cứu được thương mại hoá, trong đó 10% có thể ứng dụng song song cho dân dụng và quốc phòng.
• Đạt mức công bố khoa học: 60% các dự án phải xuất bản trên tạp chí được Hội đồng Giáo sư Nhà nước tính điểm.
• Đảm bảo 60% các sáng chế được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Tiến độ và cơ chế thực hiện

Chương trình được xây dựng dựa trên danh mục 35 sản phẩm công nghệ chiến lược, trong đó sáu sản phẩm trên được Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất triển khai giai đoạn đầu (tháng 10/2025). Các bên liên quan – doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học – sẽ được kêu gọi thành lập 10 nhóm nghiên cứu mạnh, mỗi nhóm có ít nhất một doanh nghiệp tham gia.

Việc công bố kết quả nghiên cứu sẽ được thực hiện trên các tạp chí quốc tế và trong nước có chỉ số Impact Factor, đồng thời các sáng chế sẽ được nộp đăng ký bảo hộ tại Cục Sở hữu trí tuệ.

Nhận định của chuyên gia

Ông Nguyễn Phú Hùng, Vụ trưởng Khoa học, kỹ thuật và công nghệ, cho biết: “Công nghệ chiến lược là những công nghệ lõi quyết định an ninh quốc gia và khả năng cạnh tranh kinh tế. Việc chuyển từ người tiêu dùng sang người sáng tạo sẽ tạo ra một vòng sinh thái công nghệ bền vững.”

Trong khi đó, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh: “Chiến lược của chúng ta không chỉ là đầu tư hạ tầng mà còn là xây dựng năng lực con người, tạo ra các sản phẩm có khả năng xuất khẩu và đáp ứng nhu cầu nội địa.”

Kết luận

Sáu công nghệ chiến lược này không chỉ là “điểm nóng” của chính sách công mà còn mở ra cơ hội thực tiễn cho các doanh nghiệp và viện nghiên cứu. Khi các chỉ tiêu về nội địa hoá, thương mại hoá và bảo hộ trí tuệ được thực hiện, Việt Nam sẽ có vị thế mới trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Bạn đang tham gia dự án nào trong danh sách trên? Hãy chia sẻ ý kiến và theo dõi chúng tôi để nhận những cập nhật mới nhất về công nghệ chiến lược.