BM-21 Grad, biểu tượng của hỏa lực đại dương, đã không thể ngăn chặn lực không quân Mỹ trong cuộc đột kích bắt Tổng thống Maduro vào ngày 3/1/2026.

1. Tổng quan về hệ thống BM-21 Grad

BM-21 Grad, hay còn gọi là “Grad” (tiếng Nga nghĩa “mưa đá”), là một hệ thống pháo phản lực đa nòng được Liên Xô phát triển từ những năm 1960. Với 40 ống phóng 122mm trên khung xe tải 6×6, nó có khả năng bắn loạt, tạo ra “mưa đạn” che phủ diện rộng, nhưng độ chính xác chỉ ở mức 1‑2%.

2. Lịch sử và việc triển khai tại Venezuela

Giữa năm 2008‑2011, Venezuela nhập khẩu 24 chiếc BM-21 Grad từ Nga dưới chương trình hiện đại hoá quân sự của Hugo Chávez. Các hệ thống này được gán vào Lực lượng Vũ trang Quốc gia Bolivariana, thường phối hợp cùng bộ binh, xe bọc thép và các loại pháo binh khác để bảo vệ biên giới và bờ biển.

3. Đánh giá hiệu quả trong đột kích Mỹ 2026

Vào cuối năm 2025, Venezuela đã bố trí một số hệ thống Grad ở bãi biển Lechería, bang Anzoátegui, nhằm ngăn chặn hạm đội Mỹ. Tuy nhiên, theo armyrecognition.com, trong chiến dịch đột kích ngày 3/1/2026, không có bằng chứng nào cho thấy BM-21 Grad được sử dụng hay bị phá hủy. Chiến dịch Mỹ tập trung vào không kích và lực đặc nhiệm, tiêu diệt hơn 150 máy bay phòng không Venezuela, khiến các hệ thống pháo phản lực không có cơ hội giao tranh trực tiếp.

Theo aljazeera.com, sự kiện này làm lộ rõ hạn chế của Grad trong môi trường chiến tranh hiện đại, nơi hỏa lực số lượng lớn dễ bị vô hiệu hoá bằng điện tử và không kích tầm xa.

4. Đặc điểm kỹ thuật chủ chốt

• Đạn rocket 122 mm, 40 ống sắp xếp chữ nhật.
• Tầm bắn tiêu chuẩn 20 km (đạn 9M22U); có thể lên tới 40 km với đạn nâng cấp 9M521.
• Khả năng phóng 40 quả trong 20 giây, mỗi quả nặng 66,6 kg.
• Xe nền thường là Ural‑375D hoặc Ural‑4320, tốc độ tối đa 75 km/h, phạm vi hoạt động 750 km.
• Thời gian triển khai 3‑5 phút, nạp lại 7‑10 phút (đội 3‑5 người).

5. Hạn chế so với các hệ thống hiện đại

Grad dựa trên công nghệ cơ khí‑hóa học cổ điển, không có khả năng dẫn đường chính xác như M270 MLRS hoặc HIMARS của NATO. Hệ thống ngắm thủ công, góc nâng 0‑55°, góc quay ±102°, và phụ thuộc vào nhiên liệu rắn khiến độ chính xác dễ bị ảnh hưởng bởi thời tiết.

Một số nguồn cho biết Venezuela đã thử nâng cấp đạn dược với hỗ trợ GPS hoặc cảm biến quán tính, nhưng vẫn chưa đủ để bù đắp cho thiếu hụt trong khả năng phòng thủ điện tử.

6. Bài học và triển vọng nâng cấp

Dù Grad vẫn là trụ cột nhờ chi phí thấp và tính di động, cuộc đột kích 2026 cho thấy nhu cầu cấp thiết phải tích hợp trí tuệ nhân tạo, hệ thống dẫn đường chính xác và khả năng tương tác với các mạng phòng không hiện đại. Các chuyên gia quân sự đề xuất Venezuela cân nhắc mua hoặc tự phát triển các hệ thống MLRS có khả năng “bắn thông minh” để đối phó với các mối đe dọa bất đối xứng.

Việc nâng cấp hoặc thay thế Grad sẽ không chỉ cải thiện khả năng phòng thủ biên giới mà còn tăng tính ổn định chiến lược trong bối cảnh căng thẳng khu vực.

Như vậy, BM-21 Grad vẫn giữ vị trí quan trọng trong kho vũ khí của Venezuela, nhưng sự kiện đột kích Mỹ đầu năm 2026 là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ về việc cần cập nhật công nghệ để duy trì tính hiệu quả trên chiến trường hiện đại.