Khi AI bùng nổ: Nguy cơ thiếu hụt RAM toàn cầu và tác động tới giá thiết bị năm 2026

Linh — Sun, 11 Jan 2026 00:18:08 +0000

AI đang thay đổi mọi ngành, nhưng nhu cầu bộ nhớ RAM tăng nhanh khiến nguồn cung toàn cầu có nguy cơ thiếu hụt trong năm 2026.

AI thúc đẩy nhu cầu RAM và HBM tăng vọt

Các ông lớn công nghệ như Nvidia, AMD và Google đang tiêu thụ hàng trăm terabyte RAM và bộ nhớ High‑Bandwidth Memory (HBM) cho các thế hệ chip AI mới. Việc ưu tiên cung cấp linh kiện cho các nhà sản xuất chip dẫn đầu đã tạo ra áp lực mạnh lên chuỗi cung ứng, khiến các nhà sản xuất PC, smartphone và thiết bị điện tử khác phải đối mặt nguy cơ thiếu hụt.

Ai là người tiêu thụ nhiều nhất?

Ba nhà cung cấp bộ nhớ chính – Micron, SK Hynix và Samsung Electronics – nắm giữ gần 100% thị phần DRAM. Khi nhu cầu AI bùng nổ, họ đã tăng giá bán và ưu tiên các đơn đặt hàng cho GPU và HBM, khiến các khách hàng truyền thống chỉ nhận được một phần nhỏ nguồn cung.

Sumit Sadana, Giám đốc Kinh doanh Micron, cho biết: “Chúng tôi đã chứng kiến mức tăng vọt mạnh mẽ về nhu cầu bộ nhớ, vượt xa khả năng cung cấp của chúng tôi và toàn ngành.”

Theo công ty nghiên cứu TrendForce, giá DRAM trung bình dự kiến sẽ tăng 50‑55% trong quý I/2026 so với quý IV/2025, phản ánh mức độ căng thẳng hiện tại.

“Bức tường bộ nhớ” – giới hạn hiệu suất AI

Khái niệm “bức tường bộ nhớ” được các nhà nghiên cứu AI đưa ra khi bộ nhớ trở thành nút thắt chậm nhất trong các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) như ChatGPT. Sha Rabii, đồng sáng lập Majestic Labs, giải thích: “Các mô hình LLM cần băng thông và dung lượng bộ nhớ cao hơn hẳn so với các mô hình CNN truyền thống, nhưng tốc độ RAM không tăng tương ứng, khiến GPU phải chờ dữ liệu.”

HBM – loại RAM chuyên dụng với băng thông cực cao – được Micron cung cấp cho cả Nvidia và AMD. Quy trình sản xuất HBM phức tạp: một chip có thể xếp chồng 12‑16 lớp bộ nhớ, tạo thành một khối lập phương. Khi Micron sản xuất 1 bit HBM, họ phải hy sinh khoảng 3 bit RAM tiêu chuẩn cho các thiết bị tiêu dùng.

Hậu quả cho thị trường thiết bị và chuỗi cung ứng

Thiếu hụt RAM không chỉ ảnh hưởng tới nhà sản xuất chip mà còn lan rộng tới người dùng cuối. Theo phân tích của TrendForce, bộ nhớ chiếm khoảng 20% chi phí phần cứng của một laptop – con số đã tăng từ 10‑18% trong nửa đầu năm 2025. Vì vậy, giá laptop, PC và GPU dự kiến sẽ tăng mạnh, làm thu hẹp biên lợi nhuận của các OEM.

Apple cho rằng tác động giá vẫn còn hạn chế, trong khi Dell cảnh báo chi phí đầu vào sẽ tăng và có thể truyền sang mức bán lẻ. Giám đốc điều hành Dell, Jefferey Clarke, đã cân nhắc điều chỉnh cấu hình sản phẩm để giảm bớt áp lực giá, nhưng ông thừa nhận rằng “thiếu hụt bộ nhớ sẽ khó tránh khỏi trong vòng 12‑18 tháng tới.”

Ngay cả Nvidia, khách hàng lớn nhất của HBM, cũng phải đối mặt với câu hỏi về việc giá GPU và máy chơi game sẽ tăng cao như thế nào.

Triển vọng và giải pháp ngắn hạn

Micron cho biết họ chỉ có thể đáp ứng khoảng 2/3 nhu cầu trung hạn của một số khách hàng và đang lên kế hoạch xây thêm nhà máy mới, nhưng các cơ sở này sẽ chỉ đi vào hoạt động từ 2027‑2030. Trong khi đó, các nhà sản xuất khác như SK Hynix và Samsung đang đẩy mạnh mở rộng dây chuyền sản xuất 3D‑XPoint và DDR5 để bù đắp thiếu hụt.

Đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng, lời khuyên ngắn hạn là cân nhắc lựa chọn cấu hình có ít GPU hơn, tối ưu phần mềm để giảm tải bộ nhớ, và theo dõi xu hướng giá DRAM qua các nguồn uy tín như TrendForce hoặc DSCC.