Giới thiệu

Thị trường việc làm Mỹ đang trải qua một cuộc chuyển mình sâu sắc, khi trí tuệ nhân tạo (AI) và “hiệu quả” trở thành tiêu chuẩn mới. Không còn chỉ là chu kỳ kinh tế thông thường, mà còn là một chiến dịch tái cấu trúc quy mô toàn ngành, gây ra áp lực giảm mạnh số việc làm mới tạo ra trong năm 2025.

Dữ liệu việc làm 2025

Số liệu BLS

Theo Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS), năm 2025 chỉ có thêm 584.000 việc làm mới – con số thấp hơn đáng kể so với hơn 2 triệu việc làm trung bình mỗi năm trong hai năm trước. Trung bình mỗi tháng thị trường chỉ tạo ra khoảng 48.000 việc làm, mức giảm sâu nhất ở tháng 10 (từ mất 105.000 việc làm thành mất 173.000) và tháng 11 (từ tăng 64.000 xuống còn 56.000).

Nhận định chuyên gia

Eric Merlis, đồng trưởng bộ phận thị trường toàn cầu tại Citizens, nhấn mạnh: “Mặc dù tỷ lệ thất nghiệp chỉ giảm xuống 4,4% vào tháng 12, các chỉ số lực lượng lao động không có biến động đáng kể, cho thấy nền kinh tế vẫn ổn định nhưng đà tăng trưởng đã chững lại rõ rệt.”

“Hiệu quả” – Tôn giáo mới của giới chủ

Cuộc đại san phẳng

Theo Business Insider, “hiệu quả” đã biến thành một tôn giáo tại Thung lũng Silicon và lan rộng ra toàn bộ khu vực tư nhân trong năm 2025. Các lãnh đạo công nghệ như Mark Zuckerberg (Meta), Sundar Pichai (Google) và Elon Musk (Tesla/SpaceX) đang dẫn đầu phong trào “đại san phẳng”, tập trung cắt bỏ các tầng quản lý trung gian và đơn giản hoá sơ đồ tổ chức. Họ tin rằng kết hợp AI với cấu trúc công ty gọn nhẹ sẽ mang lại lợi nhuận cao hơn cho cổ đông.

Ảnh hưởng tới khu vực công

Không chỉ doanh nghiệp tư nhân, mà cả khu vực công cũng không tránh khỏi. Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE), do Elon Musk dẫn dắt, đã thực hiện một chiến dịch cắt giảm mạnh, khiến khoảng 265.000 nhân viên liên bang mất việc trong năm 2025. Một email nội bộ của Musk yêu cầu nhân viên liệt kê tất cả nhiệm vụ để đánh giá năng suất, đồng thời cảnh báo “không phản hồi = tự nguyện từ chức”.

Những lo lắng của người lao động

Câu chuyện thực tế

Jaqueline Kline, một sinh viên mới tốt nghiệp, đã nộp hàng trăm hồ sơ mà không nhận được lời mời phỏng vấn. Cô chia sẻ: “Tấm bằng đại học từng là một đặc quyền, nhưng giờ nó chẳng còn ý nghĩa gì. Điểm GPA của tôi không quan trọng nếu không có việc làm.”

AI thay thế công việc văn phòng

Chatbot và AI tạo sinh ngày càng thành thạo trong việc viết mã, soạn thảo văn bản và xử lý hành chính. Charley Kim, một nhân sự trẻ trong ngành công nghệ, mô tả thực tế “được gọi đi phỏng vấn giờ còn khó hơn cả việc vượt qua buổi phỏng vấn”. Kết quả là tỷ lệ tuyển dụng cho các vị trí văn phòng có trình độ đang giảm mạnh.

Ánh sáng le lói và rủi ro lạm phát

Ngành tăng trưởng

Mặc dù bức tranh chung u ám, một số ngành vẫn ghi nhận tăng trưởng. Bộ Lao động Mỹ cho biết việc làm trong tháng 12 tăng mạnh ở lĩnh vực dịch vụ ăn uống, y tế và hỗ trợ xã hội, trong khi bán lẻ và sản xuất vẫn là gánh nặng kéo lùi chỉ số chung.

Thu nhập và áp lực lạm phát

Thu nhập bình quân theo giờ tăng 3,8% so với cùng kỳ năm trước, đạt 37,02 USD. Fed theo dõi chặt chẽ mức tăng lương này vì nó có thể là dấu hiệu áp lực lạm phát vẫn còn tồn tại, làm phức tạp việc điều chỉnh lãi suất trong thời gian tới.

Một báo cáo của McKinsey (tháng 6/2025) cho thấy gần 80% doanh nghiệp đã áp dụng AI tạo sinh, nhưng đa số chưa thấy tác động đáng kể đến lợi nhuận. Elon Musk cũng thừa nhận dự án DOGE “chỉ thành công một chút”.

Kết luận

2026 đang mở ra với nhiều bất định: “hiệu quả” vẫn là bóng ma ám ảnh quyết định nhân sự từ Washington D.C. đến Thung lũng Silicon. Đối với người lao động, việc chờ đợi kết quả của cuộc cược AI và tối ưu hoá chi phí trở thành một xa xỉ. Như Abbey Owens chia sẻ, “Ban đầu tôi tìm kiếm một công việc cụ thể, nhưng rồi tiêu chuẩn dần hạ xuống mức: tôi chấp nhận gần như bất cứ điều gì.”

Những thay đổi này không chỉ là thách thức mà còn mở ra cơ hội cho những ai sẵn sàng học hỏi và thích nghi với công nghệ mới. Bạn nghĩ gì về xu hướng “hiệu quả” và AI trong năm tới? Hãy để lại bình luận và chia sẻ quan điểm của mình!