Nội dung chính
Tiềm năng bột cá Việt Nam trong bối cảnh thị trường toàn cầu
Việt Nam dự kiến đạt kim ngạch xuất khẩu bột cá 300 triệu USD vào cuối năm 2025, theo ông Nguyễn Hoài Nam – Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP). Con số này chỉ tính phần xuất khẩu, chưa bao gồm tiêu thụ nội địa, cho thấy tiềm năng chưa được khai thác hết.
Vai trò đa dạng của bột cá
Bột cá không chỉ là nguồn protein, axit amin và chất béo quan trọng cho chăn nuôi (gia súc, gia cầm, thủy sản, thú cưng) mà còn được dùng làm phân bón hữu cơ giúp cải thiện độ phì nhiêu của đất và kích thích sinh trưởng cây trồng.
Nhu cầu toàn cầu và vị thế của Trung Quốc
Theo số liệu của FAO, nhu cầu nhập khẩu bột cá đang tăng mạnh. Peru dẫn đầu sản xuất (≈20% sản lượng toàn cầu) và Trung Quốc là nước nhập khẩu lớn nhất, chiếm khoảng 90% nhu cầu toàn thế giới.
Thủy sản Việt Nam: Động lực sản xuất bột cá
Theo Cục Thủy sản và Kiểm ngư, tổng sản lượng thủy sản năm 2025 đạt 9,95 triệu tấn, tăng 3% so với năm 2024. Trong đó, nuôi trồng thủy sản chiếm 6,1 triệu tấn – mức tăng 5,1%.
Đây là nền tảng cho sản lượng thức ăn thủy sản 5,39 triệu tấn, trong đó 2,02 triệu tấn dùng cho cá tra, 1,4 triệu tấn cho tôm và 1,97 triệu tấn cho các loài khác.
Chiến lược 2030‑2045
Theo Chiến lược Phát triển Thủy sản Việt Nam đến 2030 và tầm nhìn 2045, sản lượng nuôi trồng sẽ đạt 7 triệu tấn vào năm 2030, kéo theo nhu cầu nguyên liệu bột cá tăng đáng kể.
Doanh nghiệp và mô hình chuyển đổi phụ phẩm thành giá trị
Tại TP.HCM, Công ty TNHH Phúc Lộc thu mua ~60 tấn phụ phẩm/ngày, sản xuất 4‑5 nghìn tấn bột cá/năm, tạo doanh thu 72‑90 tỷ đồng. Nếu được hỗ trợ vốn và công nghệ, họ có thể nâng độ đạm lên 64% và giảm nhập khẩu 140.000 tấn bột cá mỗi năm.
Công ty TNHH Tứ Hải đã chuyển đổi xương cá đục thành sản phẩm xuất khẩu sang Nhật với giá 10 USD/kg, mang lại 10‑12 tỷ đồng/năm. Viện Nghiên cứu Hải sản phía Nam cũng khai thác ghẹ tạp để sản xuất bột chitosan – nguyên liệu y tế, nông nghiệp – bán tới 1.000 USD/kg.
Tiềm năng phụ phẩm từ tôm và cá tra
Dự báo các năm tới, phụ phẩm tôm có thể cho ra khoảng 490 000 tấn thực phẩm, 146 000 tấn thức ăn chăn nuôi, và 147 000 tấn nguyên liệu cho ngành dược, mỹ phẩm. Cá tra cung cấp 100 000 tấn thịt vụn, 150 000 tấn mỡ và 900 000 tấn nội tạng, mở ra cơ hội sản xuất peptide, enzyme và vật liệu sinh học.
Những đề xuất chính sách
Ông Nguyễn Hoài Nam đề xuất Bộ Tài chính, Cục Hải quan và Cục Thủy sản, Kiểm ngư điều chỉnh mã HS để bột cá được xếp vào quản lý của ngành thủy sản, thay vì chăn nuôi, nhằm phản ánh đúng giá trị thực tế và tạo điều kiện hỗ trợ tài chính.
TS Phạm Quốc Huy (Phân viện Nghiên cứu Hải sản phía Nam) nhấn mạnh, cần một khung chính sách thuế, tín dụng xanh và ưu đãi công nghệ để thúc đẩy đầu tư. Khi các bên – doanh nghiệp, nhà khoa học, chính quyền – hợp tác chặt chẽ, phụ phẩm sẽ chuyển từ “rác thải” thành “vàng xanh”, góp phần phát triển kinh tế tuần hoàn và nâng vị thế Việt Nam trên bản đồ ngành thủy sản toàn cầu.
Hãy chia sẻ quan điểm của bạn: Bạn thấy tiềm năng nào của bột cá và phụ phẩm thủy sản còn chưa được khai thác? Đăng ký nhận bản tin để cập nhật xu hướng thị trường và cơ hội đầu tư.
