Doanh nhân thời chuyển đổi số: tự học công nghệ hay thuê người giỏi?

Một chủ doanh nghiệp nhỏ mở cửa hàng vật liệu xây dựng đã hai mươi năm, gần đây được nhân viên đề nghị chuyển sang bán hàng qua mạng và quản lý kho bằng phần mềm. Ông đồng ý về mặt nguyên tắc, nhưng lại băn khoăn: mình có cần học cách dùng phần mềm không, hay cứ thuê một bạn trẻ rành công nghệ về lo hết? Câu hỏi này không chỉ của riêng ông. Rất nhiều doanh nhân ở thế hệ đi trước đang đứng trước cùng một ngã rẽ khi chuyển đổi số gõ cửa từng ngành nghề.

Có hai trường phái trả lời. Trường phái thứ nhất cho rằng doanh nhân phải tự học, ít nhất là hiểu đủ để không bị phụ thuộc. Trường phái thứ hai cho rằng mỗi người có một thế mạnh riêng, doanh nhân giỏi bán hàng và quản lý thì nên tập trung vào đó, còn công nghệ thì thuê người giỏi hơn mình. Cả hai đều có lý, và cả hai đều có thể dẫn tới thất bại nếu áp dụng một cách cực đoan. Vấn đề không phải là chọn một trong hai, mà là xác định doanh nhân cần hiểu công nghệ tới mức nào.

Hiểu đủ để hỏi đúng câu hỏi

Một doanh nhân không cần biết viết code, không cần hiểu sâu về cơ sở dữ liệu hay thuật toán. Nhưng doanh nhân cần hiểu đủ để đặt đúng câu hỏi và đánh giá được câu trả lời. Khi một đơn vị cung cấp phần mềm nói rằng hệ thống của họ có thể tự động hóa toàn bộ quy trình bán hàng, doanh nhân cần biết hỏi: dữ liệu cũ của tôi có chuyển sang được không, nhân viên của tôi cần bao lâu để làm quen, nếu hệ thống lỗi thì ai chịu trách nhiệm, chi phí duy trì hàng năm là bao nhiêu. Những câu hỏi này không đòi hỏi kiến thức kỹ thuật sâu, mà đòi hỏi tư duy của người chịu trách nhiệm cuối cùng về tiền bạc và vận hành.

Thuê người giỏi là cần thiết, nhưng không đủ

Thuê người giỏi công nghệ là điều nên làm, nhưng thuê về rồi giao phó hoàn toàn thì chưa đủ. Người giỏi công nghệ hiểu công nghệ, nhưng chưa chắc đã hiểu ngành nghề và khách hàng của doanh nghiệp. Một lập trình viên giỏi có thể xây một website rất đẹp, nhưng nếu không hiểu khách hàng của cửa hàng vật liệu xây dựng cần tìm sản phẩm theo cách nào, website đó sẽ đẹp mà ít người dùng. Doanh nhân là người duy nhất có thể kết nối hai thế giới này: hiểu khách hàng đủ sâu để định hướng cho người làm công nghệ.

Học theo nhu cầu, không học theo trào lưu

Với doanh nhân bận rộn, việc học công nghệ nên đi theo nhu cầu thực tế, không nên học theo trào lưu. Nếu doanh nghiệp đang cần bán hàng qua mạng, hãy học về thương mại điện tử và marketing số. Nếu doanh nghiệp đang rối về kho bãi, hãy học về phần mềm quản lý kho. Học đúng thứ mình cần sẽ nhanh thấy kết quả và tạo động lực học tiếp. Ngược lại, học lan man về đủ thứ công nghệ mới chỉ khiến doanh nhân mất thời gian mà không áp dụng được gì.

Xây dựng văn hóa số trong doanh nghiệp

Cuối cùng, chuyển đổi số không chỉ là chuyện của riêng doanh nhân hay của riêng bộ phận công nghệ. Nó là chuyện của cả doanh nghiệp. Một chủ doanh nghiệp có thể thuê người giỏi nhất, mua phần mềm tốt nhất, nhưng nếu nhân viên không chịu dùng, mọi đầu tư đều vô ích. Doanh nhân cần tạo ra một môi trường mà nhân viên không sợ công nghệ mới, sẵn sàng thử nghiệm và được phép sai trong quá trình học.

Tóm lại, câu hỏi tự học hay thuê người là một câu hỏi sai. Doanh nhân thời chuyển đổi số cần cả hai: tự học đủ để hiểu và đặt đúng câu hỏi, đồng thời thuê người giỏi để thực thi. Người biết đặt đúng bài toán sẽ luôn có giá trị hơn người chỉ biết giải bài toán của người khác. Và trong kinh doanh, khả năng đặt đúng bài toán chính là lợi thế cạnh tranh bền vững nhất.