Việt Nam làm chủ công nghệ lõi tới đâu: 5G phủ 93,4% dân số, giải ngân mới đạt 42%

Việt Nam đã làm chủ công nghệ lõi gì? Câu hỏi này được đặt ra tại phiên chất vấn ngày ¹²⁄₁₁, trong chương trình kỳ họp thứ hai của Quốc hội khóa XVI, và câu trả lời của Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đã phác họa một bức tranh nhiều gam màu: có những tiến bộ rõ rệt, nhưng cũng còn những điểm nghẽn cần thẳng thắn nhìn nhận. Theo Bộ trưởng, làm chủ công nghệ lõi hiện nay nên được hiểu là Việt Nam đã làm chủ được một số công đoạn trong chuỗi phát triển sản phẩm, chứ chưa phải toàn bộ quy trình. Lấy ví dụ về chip bán dẫn, Việt Nam hiện đã có thể thực hiện công đoạn thiết kế, nhưng khâu chế tạo vẫn phải đưa ra nước ngoài.

Sau gần hai năm triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, khung thể chế đã cơ bản hoàn thiện. Bộ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu trình ban hành 195 văn bản quy phạm pháp luật, trong đó Quốc hội đã thông qua 11 luật và một nghị quyết đặc thù là Nghị quyết số 193. Nguồn ngân sách bố trí cho lĩnh vực này cũng tăng nhanh: 75.000 tỷ đồng năm 2025, 95.000 tỷ đồng năm 2026 và dự kiến 120.000 tỷ đồng năm 2027. Đây là những con số cho thấy quyết tâm chính trị đã được chuyển thành nguồn lực cụ thể.

Những con số đáng ghi nhận

Về kết quả, chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu của Việt Nam năm 2026 tăng một bậc, xếp thứ 43 trong số 139 quốc gia và đứng thứ ba trong ASEAN. Việt Nam đã phê duyệt 11 nhiệm vụ công nghệ chiến lược với tổng kinh phí 6,6 nghìn tỷ đồng, trong đó vốn xã hội hóa đạt 71,8%. Ngoài ra, Việt Nam phê duyệt đồng tài trợ 11 nhiệm vụ nghiên cứu chung với Nhật Bản về chip bán dẫn, với tổng kinh phí gần 500 tỷ đồng.

Các doanh nghiệp Việt Nam đã từng bước làm chủ một số công nghệ lõi trong các lĩnh vực như 5G, robot, thiết bị bay không người lái, camera tích hợp trí tuệ nhân tạo và vaccine. Trong lĩnh vực viễn thông, tốc độ internet di động của Việt Nam tăng 50 bậc, lên vị trí thứ 8 thế giới. Mạng 5G đã phủ sóng 93,4% dân số, với 27,2 triệu thuê bao. Đáng chú ý, cả nước đã phủ sóng 483 thôn lõm sóng và kích hoạt hệ internet vệ tinh tại 196 điểm khó khăn nhất. Theo Bộ trưởng, đến nay cơ bản 100% thôn bản trên cả nước đã được phủ sóng viễn thông.

Điểm nghẽn: giải ngân chậm và thương mại hóa yếu

Bên cạnh những kết quả tích cực, Bộ trưởng cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại. Đến ngày ³⁰⁄₁₀, tỷ lệ giải ngân mới đạt 42,12% dự toán trong phạm vi thống kê của Kho bạc Nhà nước. Việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu còn hạn chế, việc định giá tài sản trí tuệ hình thành từ ngân sách nhà nước còn lúng túng. Một số nhiệm vụ công nghệ chiến lược triển khai còn chậm, công tác xây dựng dữ liệu chưa đồng bộ. Về nhân sự, cán bộ cấp xã ở một số nơi phải sử dụng nhiều phần mềm, người dân còn phải cung cấp lại thông tin. Năng lực kiểm chứng trí tuệ nhân tạo, bảo vệ dữ liệu và ứng phó với nội dung giả mạo cần tiếp tục được nâng cao.

Điều doanh nghiệp cần từ chính sách

Với cộng đồng doanh nghiệp công nghệ, thông điệp quan trọng từ phiên chất vấn không nằm ở những con số xếp hạng, mà nằm ở thái độ cầu thị mà Bộ trưởng thể hiện khi tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội và cử tri. Những quyết sách đột phá của Nghị quyết 57 chỉ phát huy tác dụng khi đi vào thực tế của doanh nghiệp: thủ tục nhận hỗ trợ đơn giản hơn, vốn tới được tay doanh nghiệp nhỏ, và kết quả nghiên cứu được chuyển giao với cơ chế rõ ràng.

Nguồn tin: VietnamPlus